Không cảm tính. Thị trường gọi vốn Việt Nam 2025-2026 qua số thật.

Có một kiểu bài về thị trường mà mình hứa với mình sẽ không bao giờ viết: loại mở đầu bằng "thị trường đầy biến động", lấp đầy bằng cảm xúc, và kết thúc mà không có một con số nào chịu trách nhiệm với nó.

Bài này làm ngược lại. Nó gom những con số công khai, ghi nguồn ngay trong câu, và vẽ bức tranh thị trường gọi vốn Việt Nam mà một founder nên cầm trong tay trước khi bước vào vòng tiếp theo. Nơi nào số liệu chưa có, mình nói chưa có.

Nền lớn: dòng tiền vào startup Việt đi xuống rồi đang tìm đáy

Theo báo cáo Vietnam Innovation and Private Capital do NIC và BCG phối hợp công bố hàng năm, vốn đầu tư mạo hiểm vào startup Việt Nam đạt đỉnh năm 2021 ở quanh mốc 1,4 tỷ USD, rồi rơi mạnh trong hai năm sau đó cùng nhịp với thị trường toàn cầu. Giai đoạn 2023-2024, dòng tiền nằm quanh vùng vài trăm triệu USD mỗi năm, tức một phần ba đến một phần tư thời đỉnh.

Con số đó cần được đọc đúng. Nó không nói thị trường chết. Nó nói tiền trở nên kén, và tiền kén nghĩa là người cầm tiền có nhiều thời gian hơn để chọn, ít áp lực hơn để gấp, và kiểm tra kỹ hơn trước khi ký. Với founder, điều đó dịch thẳng sang một hệ quả: những lần chạm đầu tiên, bao gồm website, càng quyết định hơn, vì không còn dòng tiền cuồng nộ nào che đi một ấn tượng đầu tiên kém.

Đáng chú ý hơn, cùng báo cáo cho thấy phần lớn vốn vẫn đến từ quỹ ngoại và quỹ khu vực, trong khi vốn nội từ các quỹ Việt chỉ chiếm phần nhỏ. Cấu trúc đó quan trọng vì nó quyết định bạn đang được đọc bởi đôi mắt nào: nhiều khả năng là đôi mắt của người không sống ở Việt Nam, định giá công ty bạn qua những gì nhìn thấy được từ xa.

Nền công nghệ: kinh tế số vẫn đang lớn

Trong khi vốn mạo hiểm siết, nền tảng mà startup đứng trên không siết. Báo cáo e-Conomy SEA của Google, Temasek và Bain liên tục xếp Việt Nam vào nhóm kinh tế số tăng nhanh nhất Đông Nam Á: quy mô kinh tế số Việt Nam ước tính quanh 30 tỷ USD năm 2024 và được dự báo vươn gấp gần ba lần vào cuối thập kỷ.

Hai đường cong đi ngược chiều đó, tiền vào chậm lại nhưng nền kinh tế số lớn lên, tạo ra một khoảng mà mình thấy nhiều founder chưa đọc hết: cơ hội không thiếu, nhưng suất được cấp vốn để đuổi cơ hội thì khan. Cuộc chơi 2025-2026 không còn là ai kể câu chuyện to nhất. Nó là ai tỏ ra chắc chắn nhất trong mắt người cầm tiền đang ngại rủi ro.

Nền vĩ mô: FTSE nâng hạng và hàm ý cho startup

Sự kiện vĩ mô lớn nhất của giai đoạn này không nằm trong giới startup. Ngày 7/10/2025, FTSE Russell công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi, có hiệu lực từ tháng 9/2026. Các quỹ theo chuẩn FTSE bị động được ước tính sẽ giải ngân hàng tỷ USD vào cổ phiếu Việt, theo tính toán được giới tài chính trong nước trích dẫn rộng rãi.

Bài #12 sẽ mổ riêng sự kiện đó và thứ nó kéo theo cho founder. Ở đây chỉ cần ghi nhận hàm ý nền: Việt Nam vừa được đưa vào danh mục mà dòng vốn tổ chức toàn cầu bắt buộc phải nhìn. Ánh sáng đó không chiếu thẳng vào startup, nhưng nó đổi khung không khí, và không khí là thứ quyết định người cầm tiền mở email của bạn với tâm thế nào.

Vậy con số này nói gì với founder đang gọi vốn

Ba điều, tóm gọn.

Một, tiền có, nhưng nó sợ. Vòng Seed và Pre-seed ở Việt Nam vẫn nhận được gần hết số deal theo cùng báo cáo NIC/BCG, chỉ là mỗi deal được soi kỹ hơn và quyết định chậm hơn. Điều đó nghĩa là bạn có nhiều lần bị quét hơn, và mỗi lần quét đều nặng hơn.

Hai, phần lớn người chấm bạn đọc bạn từ xa. Website, email domain, hồ sơ công khai là toàn bộ những gì họ có trước khi quyết định có nên gặp. Tám giây và tám trust signals trong các bài #2 và #4 của blog này không phải lý thuyết truyền thông. Đó là cơ chế định giá của một thị trường vốn thận trọng.

Ba, trong thị trường này, sự chắc chắn được định giá cao hơn sự hào nhoáng. Một website chậm, số liệu không nguồn, email đuôi miễn phí, những thứ năm 2021 có thể được tha thứ giữa cơn sốt, năm 2026 đọc như tín hiệu của một công ty chưa kiểm soát được chính mình.

"Tiền không biến mất. Tiền chỉ chuyển sang tay những người trông đáng tin hơn."

Cảm tính bảo bạn hoảng. Số thật bảo bạn chuẩn bị. Hai câu đó, trong thị trường hiện tại, khác nhau bằng cả một vòng gọi vốn.

Trust by design. Capital by craft.